Námið
Að leika, læra og þroskast
Leitast er við að hafa nægan samfelldan tíma til leikja, þroskavænleg leikföng og efnivið til skapandi starfa.
Áhersla er lögð á öryggi og festu, ákveðið skipulag og hrynjanda í daglegu starfi.
Markmiðið er að efla alhliða þroska barnanna, auka á umburðarlyndi, viðsýni, jákvæð viðhorf og vinarþel gagnvart öðrum einstaklingum og stuðla að því að gera börnin virk, ábyrg og tilbúin að mæta kröfum samfélagsins.
Skólanámskrá
Skólanámskrá Leikskólans Hæðarbóls er mótuð í samræmi við lög og reglugerðir um leikskóla, Aðalnámskrá leikskóla og Skólastefnu Garðabæjar.
Námskráin er leiðarvísir um uppeldisstarfið í skólanum og á að mynda sveigjanlegan ramma um starfið.
Gerðar eru vinnulýsingar og námskrár fyrir nær alla þætti starfsins.
Í námskrá kom fram þau gildi, viðhorf og markmið sem skólinn leggur áherslu á.
Til þess að námskráin endurspegli starfsemina eins og hún er á hverjum tíma, taka allir starfsmenn þátt í uppbyggingu og viðhaldi hennar.
Námskráin er í sífelldri endurskoðun og gerðar á henni endurbætur eftir því sem þurfa þykir. Námskráin er lögð til grundvallar mati á starfi skólans
Leikur er námsleið barna og besta leið til aukins þroska og þekkingar.
Leikurinn er lífstjáning og gleðigjafi, þar sem barnið fær útrás fyrir tilfinningar sínar.
Barnið aflar sér dýrmætrar upplifunar í leiknum og er eðlilegasta lífstjáning þess.
Af leik sprettur ný þekking, nýjar tilfinningar, nýjar athafnir og leikni.
Í leik mótast sjálfsmynd barnsins og félagsþroski þess eflist. Í leikskólanum er mikil rækt lögð við leik barnanna.
Allt nám leikskólans byggir á leik. Leikurinn þarf að fá að mótast út frá forsendum barnanna en starfsmenn þurfa að vera tilbúnir að taka þátt og örva leik þeirra. Með því veitir hinn fullorðni öryggi og getur vakið áhuga, svarað spurningum eða frætt börnin.
Leitast er við að hafa nægan samfelldan tíma til leikja, vel skipulagt leikumhverfi, þroskavænleg leikföng og nægan efnivið til skapandi starfa.
Fræðimenn eru sammála um að leikurinn sé helsta náms og þroskaleið barna:
Piaget
Piaget leggur áherslu á virkni barnsins, barnið fær þekkingu í gegnum eigin uppgötvanir og nær að skilja og skynja umhverfi sitt. Börn þurfa að fá ögrandi verkefni og aðstæður og öðlast um leið trú á eigin getu til að skapa og reyna mismunandi lausnir. Hann skýrir leikinn út frá vitsmunalegu ferli og telur leikinn mikilvægan í vitrænni þróun barnsins.Leikurinn breytist eftir aldri barnsins og þróast frá einleik í samleik.
Erikson
Leikur er nám og vinna barnsins og er besti og virkasti þátturinn í þroska þess. Í leik er leið til að ná jafnvægi í daglegu lífi til þess að efla sig og styrkja. Í leik aflar barn sér reynslu sem greiðir fyrir vexti og þroska þess. Erikson taldi að börn hefðu þörf fyrir viðurkenningu á eigin hæfni. Á þann hátt styrkist sjálfsvitund og tilfinning þeirra fyrir því að tilheyra sem er mikilvægt í þróun sjálfsmyndar.
Vygotsky
Leikur er meginuppspretta þroska barna og í leik búa börn til ímyndaðan heim, þar sem þau geta fengið óraunhæfum óskum sínum fullnægt. Vygotsky leggur áherslu á íhlutun fullorðinna í leik og að barnið þroskist best í samskiptum við börn og fullorðna. Hinn fullorðni þarf að fylgjast með hvar barn er statt og fylgja því áfam til aukins þroska.
John Dewey
Dewey leggur áherslu á að virkja athafnarþörf barna og vekja áhuga þeirra. Hin fleygu orð hans "learning by doing", að læra með því að fást sjálf við viðfangsefnin urðu einkunnarorð hans. Börnin eiga að vera virk og skapandi. Hann lagði áherslu á mikilvægi hlutverkaleiks fyrir nám ungra barna því þar fengju þau tækifæri til að endurskapa þekkingu sína í samskiptum við önnur börn og mælti hann með því að leikmunir barnanna væru eins raunverulegir og kostur væri.
Sérþarfir barna
Börn hafa mismunandi getu, reynslu og þroska en eru í eðli sínu eins, með sömu þarfir langanir og þrár. Taka þarf tillit til barna sem eru með frávik í þroska á einhvern hátt eða eru með tilfinninga- og eða félagslega erfiðleika. Fyrir þau börn þarf stundum að breyta áherslum og fara aðrar leiðir til þess að ná markmiðum. Leikskólinn þarf einnig að styðja vel við börn frá öðrum menningarsvæðum til þess að þau aðlagist íslensku samfélagi án þess að glata tengslum við eigin menningu, tungu og trú.
Lífsleikni
Í leikskóla ber að efla lífsleikni barna, í því felst hæfni barnsins til þess að takast á við lífið sjálft. Til að öðlast lífsleikni þarf barn að læra umburðarlyndi í samskiptum sínum og samneyti við aðra og bera virðingu fyrir sjálfum sér og öðrum. Barnið þarf að læra að tileinka sér lífsgildi, reglur, venjur og hefðir sem ríkja í samfélaginu. Í leikskóla á barnið að fá tækifæri til að leysa deilur sínar á jákvæðan og friðsamlegan hátt og virða skoðanir og rétt annarra.
Útivera og hreyfing eflir alhliða þroska barna og eykur andlega og líkamlega vellíðan þeirra. Áhersla er lögð á að börnin geti leikið sér frjálst og óhindrað þannig að sjálfsprottnir leikir fái að þróast og börnin að kynnast. Börnin fara út alla daga og er lögð áhersla á að börnin byggi upp jákvætt viðhorf gagnvart íslenskri veðráttu. Einnig er þess gætt að börnin hreyfi sig og æfi jafnvægi og samhæfingu hreyfinga. Börnunum eru kenndir hreyfileikir hópleikir, regluleikir og umgengni og virðing fyrir náttúrunni.
Matartímar
Áhersla er lögð á að matartímar séu róleg og ánægjuleg samverustund barna og starfsmanna. Börnin læra borðsiði og að borða fjölbreyttan og hollan mat. Sjálfsbjargarviðleitni barnanna er virt og örvuð. Börnin taka þátt í undirbúningi og frágangi máltíða og öðlast þannig skilning á daglegum störfum í leikskólanum.
Svefn og hvíld
Hvíld og svefn er leikskólabörnum nauðsyn til þess að þau geti betur tekist á við fjölbreytt verkefni dagsins. Hvíldarstund á að vera ánægjuleg og kyrrlát samverustund sem stuðlar að öryggiskennd og vellíðan barnanna. Hvíldarstund fer fram eftir hádegisverð. Lesin er saga fyrir þau börn sem ekki sofa. Lengd svefntíma er í samráði við foreldra barnanna.
Samskipti
Í starfi Hæðarbóls er stuðst við kenningar Jean Piaget þar sem áhersluþættir eru áhugi og virkni barnsins, að barnið sé rannsakandi og öðlist reynslu vegna eigin áhuga. Piaget leggur mikla áherslu á mikilvægi reynslu.
Leikskólinn gengur einnig út frá því að börn séu hæfileikarík og innibyrði mikla þekkingu frá degi til dags. Þá hefur leikskólinn kynnt sér kenningar Diane Gassen um uppbyggingu og Jeanne Illsley Clarke.
Diane heldur því fram að einstaklingar geti lært betri leiðir í samskiptum ef virðingu þeirra og sjálfsmati er haldið uppi. Ef litið er á einstakling sem ábyrgan og færan um að lagfæra það sem miður fer í samskiptum þá hefur hann hvatann til þess að læra af mistökum sínum.
Jeanne álítur það mjög mikilvægt að börn temji sér sjálfsaga og sjálfstæði í hugsun, að setja þurfi börnunum mörk og að ofvernduð börn tileinki sér lært bjargarleysi. Hún heldur því fram að börn þurfi að öðlast trú á eigin getu og gildi og að upplifa sig þess virði að vera elskuð.
Áherslur í starfi yngstu barnanna
Leikskólinn er fyrsta skólastig barnanna. Mörg börn verja meirihluta vökutíma síns á mesta mótunarskeiði lífsins í leikskólanum, þannig að það skiptir sköpum að börnunum líði vel og fái örvun og hvatningu sem þau þurfa á að halda til þess að ná sem bestum þroska andlega og líkamlega.
Það er samspil margra þátta sem hafa áhrif á hvernig til tekst. Að aðlögun að skólanum takist vel og farsællega, gott samstarf við foreldra, ákveðið skipulag og hrynjandi í daglegu starfi, öryggi , festa og jákvæður agi, nægileg hvatning og verkefni sem hæfa aldri og þroska.
Nýherjar leikskólans hefja dvöl um miðjan ágúst ár hvert. Þá hefst hópaðlögun í um vikutíma og er þá lögð áhersla á að gott og náið samband skapist milli barna, foreldra og starfsmanna.
Kynningarfundur er fyrir foreldra í byrjun þar sem kynntar eru áherslur í starfi skólans og foreldrum gefst tækifæri á að ræða sín í milli og koma með þeirra sýn á sameiginleg markmið er stuðla að velferð barnanna.
Hjá yngstu börnunum er aðaláhersla lögð á að þau fái tækifæri til þess að njóta líðandi stundar, að leika sér í samhliðaleik, kanna alla hluti, æfa hreyfifærni, skapa frjálst, læra að hlusta á sögur, syngja og læra vísur og smám saman að kynnast reglum og hrynjandanum í leikskólastarfinu.
Börn á þessum aldri eru sjálfhverf og eiga erfitt með að setja sig í spor hvers annars, en smám saman læra börnin að taka þátt í hópastarfi, leika saman í stað þess að leika hlið við hlið og læra að deila með öðrum.
Námssvið:
Hreyfing
Markmið:
Að stuðla að eflingu líkamsþroska
Að auka þrek og heilbrigði
Að börnin öðlist sjálfstraust
Að börnin öðlist líkamlega og andlega vellíðan
Að börnin læri að þekkja og skynja líkama sinn
Leiðir að markmiðum:
Unnið með hópa úti og inni
Hvenær sem færi gefst og í skipulögðum hreyfistundum, dansi og tónlistartímum
Þættir sem unnið er með:
Leikir sem þroska jafnvægisskyn, vöðva og liðamót
Þjálfun grunnhreyfinga, ganga, hlaupa, hoppa, rúlla, hjóla, hlaupa á hlaupahjóli, klifra, æfingar með áhöld,
Gönguferðir alla daga í öllum veðrum
Áætlanir miðað við aldur barna
2ja-3ja ára: Barn á þessum aldri eru smám saman að ná færni í líkamsbeitingu, hleypur, stoppar sig, gengur upp og niður tröppur með því að halda sér í. Hefur ekki náð valdi á víxlhreyfingum, kastar litlum bolta, sparkar bolta, klifrar í leiktækjum, gengur á tám, stendur á öðrum fæti stutta stund.
3ja-4ra ára: Grófhreyfingar þroskaðar en líkamsbeiting ekki nægilega þroskuð. Barnið getur gripið og sparkað stórum bolta og haldið jafnvægi á jafnvægisplanka, klifrar og notar víxlhreyfingar, hoppar og stendur á öðrum fæti, fer eftir fyrirmælum og tekur þátt í léttum regluleikjum.
4ra-5 ára: Barnið getur beitt líkama sínum í hreyfinámi, tekið þátt í einföldum regluleikjum og farið eftir fyrirmælum. Barnið getur gengið á jafnvægisslá, getur víxlað, farið í kollhnís, hoppað á öðrum fæti og hoppað yfir snúru.
5-6 ára: Barnið hoppar fjaðurmagnað, tekur þátt í regluleikjum, fer eftir fyrirmælum og meðtekur þau.
Málrækt
Markmið:
Að efla íslenska tungu
Að vanda málfar
Að örva málnotkun
Að auka orðaforða
Að þjálfa hlustun
Leiðir að markmiðum
Virkja börnin í að tala, segja frá og hlusta
Leggja fram spurningar sem þjálfa rökhugsun og ályktunarhæfni
Allar stundir dagsins eru nýttar til umræðu og málörvunar s.s. í fataklefa í matmálstímum o.s.frv.
Greina börn sem eiga í málfarslegum erfiðleikum og veita þeim sérstaka þjálfun undir leiðsögn sérfræðinga.
Þættir sem unnið er með:
Sögur, söngur, þulur, umræður, framsögn, rím, frásögn, ritun sýnileg
"Markviss málörvun" með börnum fjögurra til sex ára
Áherslur miðað við aldur barna
2ja ára: Um tveggja ára aldur fer barnið að nota orð í samskiptum og spyr mikið um hluti í kringum sig. Orðaforði vex hratt og barnið notar ég um sjálft sig. Barnið hefur gaman af að hlusta á stuttar sögur og frásagnir. Það hlustar mikið á mál hinna fullorðnu og hermir eftir því. Í málumhverfi barnsins er nauðsynlegt að vera með endurtekningar sem höfða til aðstæðna hér og nú. Barnið byrjar að nota forsetningar, fleirtölumyndir orða og einnig notar það "hvað mikið" Hinn fullorðni notar einfaldar og skýrar setningar.
3ja ára: Á þessum aldri vex orðaforði hratt og barnið fer að geta nýtt sér forsetningar s.s. í, undir, bak við og lærir einnig kyn orðanna. Það lærir talnarunur og skilur talnahugtökin 1,2,3. Á þessu tímabili lærir það einnig grunnlitina og einnig geta mörg sagt til um nafn, kyn og aldur. Setningaskipan og beygingar eru að þróast og barnið getur haldið uppi einföldum samræðum. Á þessum aldri hafa börn mjög gaman af því að lesið sé fyrir þau, einnig vekja vísur, þulur og söngvar áhuga þairra.
4ra ára: Á þessum aldri rignir inn spurningum í tíma og ótíma. Barnið spyr oft sömu spurninganna og er mikilvægt að hinn fullorðni svari barninu alltaf. Barnið spyr til að fá staðfestingu á hugmyndum sínum. Það notar mikið " af hverju". Á þessum aldri hafa mörg börn gaman af ævintýrum og eiga ekki alltaf auðvelt með að greina milli veruleika og hins ímyndaða.
5 ára: Á þessum aldri verður barnið fullorðinslegra og setningar verða flóknari.Börnin hafa yfirleitt náð réttum framburði. Barnið fylgist vel með frásögn, bókalestri og útskýringum.
Myndsköpun
Markmið
Að börnin geti tjáð sig á skapandi hátt
Að þjálfa fínhreyfingar og efla samhæfingu augna og handa.
Leiðir að markmiðum
Stuðla að sjálfstæðri myndsköpun með áhugaverðum og fjölbreyttum efnivið.
Skapa aðstæður og rými.
Nýta vettvangsferðir til hugmyndasöfnunar og til að afla efniviðs
Sýna verkum barnanna virðingu og áhuga.
Þættir sem unnið er með
Leir, leikdeig, málun, mótun, saumar, vinna með verðlaust efni og efni úr náttúrunni.
Áhersla miðað við aldur
18m. -2ja ára: Í upphafi krotskeiðsins fer barn að leika sér að krota ef það fær pappír og blýant. Fyrsta krot barnsins er óreglulegt og handahófskennt, strikin eru dreifð og mislöng og stefna í ýmsar áttir sem allskonar punktar og deplar. Algengt er að barnið beiti frumstæðu þvergripi, heldur blýantinum í lófanum og kreppir fingrunum utan um hann
2ja-3ja ára: Samhæfing augna og handa er orðið þroskaðara hjá barninu og það gerir sér grein fyrir að það getur haft stjórn á því sem það teiknar. Barnið prófar að halda á blýanti á ýmsa vegu og bera aðferðir þess vott um aukinn þroska.
3ja-4ra ára: Á þessum aldri breytir barnið stöðu blýantsins úr þvergripi í fingurgrip. Áhugi þess og þroski rykst til muna og krotið verður fjölbreyttara. Um þriggja ára aldur getur barnið teiknað hring eftir fyrirmynd og fer að gefa kroti sínu nafn. Mikilvægt er að hinn fullorðni sýni vinnu barnsins áhuga og hvetji það til dáða.
4ra-5 ára: Barnið er komið af krotskeiði og uppgötvar tengsl milli teikninga og veruleikans umhverfis það. Barnið getur teiknað form að vild sem hægt er að tengja við veruleika þess. Mannsmynd fimm ára barns er með útlimum, löngum fótum og höndum sem oft eru á fingur.
5-6 ára: Um sex ára aldur hafa form barnsins þróast upp í auðþekktar myndir með ákveðnu myndefni. Börnin eiga auðveldara með að tjá tilfinningar sínar í teikningum og annarri myndsköpun. Sköpunarþörf þeirra er mikil, þau teikna mála og móta eftir eigin hugmyndum og á sinn hátt. Mikilvægt er að hvetja börnin til að tjá hugsanir sínar og örva sköpunargleði þeirra, það eykur virkni og ýtir undir vilja til að gera.
Tónlist
Markmið:
Að börnin tjái sig í söng og leik
Að börnin þjálfist í að hlusta á tónlist
Að börnin þekki almenn hljóðfæri
Að börnin kynnist fjölbreyttri tónlist
Leiðir að markmiðum:
Áhersla lögð á söng alla daga og skipulagðar tónlistarstundir
Dansnámskeið
Tónlistarnámskeið.
Þættir sem unnið er með:
Hlustun, söngur, dans, taktur, hreyfing, ásláttur.
Áherslur miðað við aldur barna
2ja-3ja ára: Börn fá snemma áhuga á söng og söngli og hafa gaman af. Mikilvægt er að veita öllum sjálfsprottnum söng hjá börnunum eftirtekt og örvun. Börnin fá síðan færni í að raula með og leggja inn eitt og eitt orð inn í söngvana. Hreyfisöngvar höfða vel til þessa aldurshóps.
3ja-6ára: Á þessum aldri öðlast barnið meiri færni í samsöng og tjáning er orðin meiri í söngtextum. Börnin hafa einnig meiri færni í að skynja takt og hafa þ.a.l. aukna getu til ásláttar á ýmis hljóðfæri. Hreyfingar eru samhæfðari í takt við tónlistina og barnið hefur þroska til að framkvæma skapandi hreyfingar og tjá tilfinningar og aðdáun þá er tónlistin vekur.
Náttúra og umhverfi
Markmið:
Að börnin kynnist fjölbreytileika náttúrunnar og læri að bera virðingu fyrir náttúrunni og náttúruvernd.
Leiðir að markmiðum:
Að skoða og nýta umhverfið með tilliti til árstíðar og veðurfars, umræður, myndsköpun, vettvangsferðir.
Þættir sem unnið er með:
Gróður, fuglar og smádýr, fjaran, sveitin, náttúruvernd
Markviss málörvun
Markmið:
Markmiðið er að örva og auka málvitund barnanna og er forvarnarstarf gegn lestrarörðugleikum.
Leiðir að markmiðum:
Unnið er eftir bókinni "Markviss málörvun" eftir Sigrúnu Löve, Helgu Friðfinnsdóttur og Þorbjörgu Þóroddsdóttur. Farið er í fjóra fyrstu kaflana.
Öll fjögurra og fimm ára börn í leikskólum Garðabæjar fá markvissa málörvun tvisvar í viku 15-20 mínútur í senn.
Þættir sem unnið er með:
Hlustunarleikir
Rímleikir
Setningar og orð
Samstöfur
Hjálpargögn:
Bókin "Markviss málörvun"
Skipulagðar vinnustundir sem unnar eru af þróunarhóp Garðabæjar
Annað námsefni sem tilheyrir hverri vinnustund s.s. rímsögur o.fl.
Mat:
Könnun lögð fyrir börnin að verkefninu loknu ( mars- apríl /Fylgiskjal )
Stærðfræði
Markmið:
Að börnin öðlist stærðfræðigrunn í gegnum leikjaverkefni.
Að börnin efli með sér stærðfræðilega hugsun og skilning á ýmsum hugtökum innan hennar
Að hvert barn fái viðfangsefni við hæfi, aðeins fyrir ofan getu
Að nýta athafnir daglegs lífs til stærðfræðiþjálfunar
Leiðir að markmiðum:
Unnið eftir leikjaheftinu "Verkefni fimm ára barna"
Leikjastund einu sinni í viku 30-45 mínútur í senn
Fimm til átta börn í hóp.
Tölvur
Tölvur eru æ ríkari þáttur í daglegu lífi. Barn í leikskóla kynnist tölvu og lærir að nota á sinn hátt. Vandað er til vals á forritum og tekið mið af uppeldisstefnu skólans. Það krefst umhugsunar, eflir samstarf barnanna og þau læra að þiggja ráðleggingar og hjálp frá félögum sínum.
Menning og samfélag
Leikskólar eru staðsettir í mismunandi umhverfi og mótast af þeim skilyrðum. Leikskólinn leitast við að nýta þau tækifæri sem fyrir hendi eru. Börn búa við ólík uppeldisskilyrði og þarf leikskólinn að ýta undir þá tilfinningu hvers barns að það tilheyri samfélaginu og sé hluti þess.
Framkvæmd:
Margvísleg samskipti og menningarlegir viðburðir eru í deiglunni og ber að nýta sem best í þágu barnanna og þeim til fróðleiks. Nánasta umhverfi býður upp á ótal möguleika og ýtir undir forvitni barnanna. Farið er í gönguferðir, náttúruskoðun, umferðarfræðslu og heimsóknir í stofnanir bæjarins. Hver þjóð á sína menningu og hefðir og er það hlutverk leikskólans að kynna og viðhalda íslenskum menningararfi. Í leikskólanum skapast jafnframt sérstakar hefðir sem gefa tilefni til hátíða. Samskipti og tengsl milli þjóða verða tíðari og nánari. Með auknum ferðalögum og flutningum eykst þekking á lífi fólks í öðrum löndum. Leikskólanum ber að rækta virðingu barnanna fyrir öðrum og uppruna þeirra. Þau læra að hver þjóð hefur sín sérkenni og menningu sem ber að meta og virða.
Hátíðir og hefðir
Þorrablót
Þorrablót leikskólans er haldið á bóndadag. Markmiðið er að kenna börnunum þjóðlega siði og halda í gamlar hefðir. Til fróðleiks fyrir börnin er ýmsir gamlir munir og búningar til sýnis. Sameiginlegt borðhald með þorramat er fyrir öll börn skólans og þá eru sungnar þorravísur.
Öskudagsskemmtun
Á öskudag er haldið furðufataball, farið í samkvæmisleiki, marserað, dansað og kötturinn sleginn úr tunnunni.
Sprengidagur
Sprengidagur er dagur leiklistar á Hæðarbóli. Börnin æfa leik-og söngleiki, gera leikmyndir, búninga og leiktjöld og sýna afraksturinn á sprengidag.
Opið hús
Leikskólar Garðabæjar eru opnir gestum í maí ár hvert, til kynningar á starfsemi skólanna. Fjölskyldum og vinum barnanna er boðið. Myndverk barnanna, ljósmyndir og myndband frá starfinu er til sýnis þennan dag. Foreldrar sjá um veitingar.
Vorferð
Leikskólinn stendur fyrir sveitaferð í samvinnu við foreldra á tímabilinu maí-júní ár hvert. Foreldrar hafa val um þátttöku. Ferðirnar eru vel skipulagðar og undirbúningur vandaður.
Litlu jól
Litlu jól eru haldin á Hæðarbóli á föstudegi um miðjan desember ár hvert. Dansað er í kringum jólatré vð undirleik og söng. Elstu börn skólans sýna helgileik.